Γενικό ασφαλιστικό και εργασιακό πλαίσιο
Το γενικό πλαίσιο που διέπει τις εργασιακές και ασφαλιστικές σχέσεις των απασχολούμενων στον πολιτισμό περιλαμβάνει ρυθμίσεις που αφορούν όλους τους απασχολούμενους στον πολιτισμό, ανεξαρτήτως ειδικότητας, δραστηριότητας ή σχέσης εργασίας.
Σε αυτήν την ενότητα θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με τους γενικούς κανόνες που έχουν εφαρμογή εφόσον δεν υπάρχουν ειδικότερες ρυθμίσεις που αφορούν σε συγκεκριμένες ειδικότητες ή δραστηριότητες, καθώς και ορισμούς γενικών εννοιών που θα συναντήσετε στις επιμέρους σελίδες του ΜΑΠ.
Απασχολούμενος στον πολιτισμό είναι α) ο εργαζόμενος που δραστηριοποιείται σε κύριες ή υποστηρικτικές δραστηριότητες του πολιτισμού και ανήκει στις ειδικότητες που αναφέρονται στα Άρθρα 2 και 4 της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 210053/2023 και β) ο επαγγελματίας που δραστηριοποιείται σε κύριες ή υποστηρικτικές δραστηριότητες του πολιτισμού και ασκεί τις δραστηριότητες των Άρθρων 3 και 5 της ίδιας Κ.Υ. Α.
Στην πρώτη κατηγορία εμπίπτουν οι μισθωτοί που εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας καθώς και οι αυτοαπασχολούμενοι που εξομοιώνονται με μισθωτούς, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο για τις ειδικότερες κατηγορίες εργαζόμενων στον πολιτισμό. Στην δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι αυτοαπασχολούμενοι που δεν εξομοιώνονται με μισθωτούς και οι ελεύθεροι επαγγελματίες.
Η σχέση εξάρτησης από εργοδότη είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις (μαζί με την παροχή εργασίας έναντι αμοιβής) που απαιτείται να συντρέχει για να χαρακτηριστεί κάποιος ως μισθωτός και να αποκτήσει την ανάλογη προστασία που του παρέχει η ελληνική και ευρωπαϊκή εργατική νομοθεσία. Ο νόμος δεν ορίζει τι σημαίνει σχέση εξάρτησης. Το αν αυτή υπάρχει κρίνεται κατά περίπτωση, με βάση το είδος, τη φύση και τις συνολικές πραγματικές συνθήκες απασχόλησης.
Τα δικαστήρια έχουν κρίνει ότι σχέση εξαρτημένης εργασίας έχουμε όταν υπάρχει νομική και προσωπική εξάρτηση από τον εργοδότη, ο οποίος δικαιούται να δίνει δεσμευτικές εντολές και οδηγίες προς τον εργαζόμενο και να εποπτεύει και να ελέγχει τον τρόπο, τον τόπο και τον χρόνο παροχής της εργασίας. Τα στοιχεία όμως αυτά είναι απλώς ενδεικτικά. Το αν υπάρχει σχέση εξαρτημένης εργασίας προκύπτει κυρίως από τις συνέπειες που έχει η δέσμευση και η εξάρτηση για τον εργαζόμενο, οι οποίες καθιστούν αναγκαία την ιδιαίτερη προστασία του. Αυτό μπορεί, για παράδειγμα, να προκύπτει από την ιδιαίτερη οικονομική εξάρτηση του εργαζομένου από τον εργοδότη, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο αμείβεται ο πρώτος (π.χ., με μισθό, κατ’ αποκοπή, κλπ.).
Έτσι, το αν υπάρχει σχέση εξαρτημένης εργασίας δεν εξαρτάται από το πώς χαρακτηρίζεται η σύμβαση μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη, ούτε από το αν είναι γραπτή ή προφορική, έγκυρη ή άκυρη, κλπ. Για παράδειγμα, έχει κριθεί από τον Άρειο Πάγο ότι στοιχεία όπως η συμπερίληψη σε μισθοδοτικές καταστάσεις, η ασφάλιση σε συγκεκριμένο φορέα, η παρακράτηση φόρων, η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών από τον εργοδότη και η υποχρέωση αίτησης για την χορήγηση αδειών, αρκούν για να χαρακτηριστεί η συμβατική σχέση ως εξαρτημένης εργασίας, παρ’ όλο που η σύμβαση τιτλοφορούνταν ως μίσθωσης έργου και παρ’ όλο που η εργαζόμενη δεν δεσμευόταν από συγκεκριμένο ωράριο και διατηρούσε την δυνατότητα να παρέχει τις υπηρεσίες της και σε άλλους εργοδότες.
Η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση θα προκύπτει συχνά από την σύμβασή σας, η οποία μπορεί να χαρακτηρίζεται ως σύμβαση εργασίας (ορισμένου ή αορίστου χρόνου), σύμβαση έργου ή σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζετε ότι ο χαρακτηρισμός της σύμβασης δεν είναι δεσμευτικός. Αντίθετα, αυτό που έχει σημασία είναι οι συνθήκες της απασχόλησής σας και ιδίως η σχέση εξάρτησης από εργοδότη.
Μισθωτοί
Αν παρέχετε εργασία υπό συνθήκες εξάρτησης, επειδή, για παράδειγμα, είστε υποχρεωμένος να ακολουθείτε τις εντολές του εργοδότη σας σε σχέση με τον χρόνο, τον τόπο και τον τρόπο παροχής της εργασίας σας (διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη), τότε συνήθως θα υπάγεστε στην κατηγορία του μισθωτού και θα μπορείτε να επωφεληθείτε από την σχετική προστασία που σας παρέχει η ελληνική και ευρωπαϊκή εργατική νομοθεσία. Σε αυτήν την περίπτωση, ο εργοδότης σας είναι υπεύθυνος για την καταβολή του συνόλου των ασφαλιστικών εισφορών σας, τόσο κατά το ποσοστό που βαρύνει τον ίδιο όσο και κατά το ποσοστό που βαρύνει εσάς, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
ΠΡΟΣΟΧΗ
Σε κάθε περίπτωση, αν υπάρχει αμφιβολία ως προς τη φύση της εργασιακής σας σχέσης, τεκμαίρεται ότι εργάζεστε με σχέση εξαρτημένης εργασίας (μισθωτός).
Αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες
Αν λείπει το παραπάνω στοιχείο της εξάρτησης, τότε θα υπάγεστε στις κατηγορίες του αυτοαπασχολούμενου ή του ελεύθερου επαγγελματία. Με την ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων και την σύσταση του ΕΦΚΑ μη μισθωτών (Νόμοι 4387/2016 και 4670/2020), η διάκριση μεταξύ των δύο αυτών κατηγοριών έχει χάσει εν πολλοίς τη σημασία της, ιδίως στο πλαίσιο του ασφαλιστικού δικαίου. Πρακτικά, οι ελεύθεροι επαγγελματίες παρέχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες επιστημονικής, τεχνικής ή καλλιτεχνικής φύσης, προσωπικά, χωρίς εξάρτηση από εργοδότη. Οι αυτοαπασχολούμενοι εργάζονται για ίδιο λογαριασμό, μπορεί να ασκούν εμπορική ή βιοτεχνική δραστηριότητα, να έχουν ατομική επιχείρηση και να απασχολούν προσωπικό.
Εάν ανήκετε στην κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων/ελ. επαγγελματιών, δεσμεύεστε μεν για την εκτέλεση των όρων της σύμβασής σας, όμως η δέσμευση αυτή και ο σχετικός έλεγχος και εποπτεία που σας ασκείται δεν έχει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εξαρτημένης εργασίας. Με άλλα λόγια, ο αντισυμβαλλόμενός σας δεν είναι εργοδότης σας. Έχει αξίωση σε σχέση με το αποτέλεσμα της δουλειάς σας και όχι σε σχέση με τον τρόπο που το παράγετε – δεν έχει, δηλαδή διευθυντικό δικαίωμα σε σχέση με την παροχή των υπηρεσιών σας/την εκτέλεση του έργου που έχετε αναλάβει, κλπ. Εάν ανήκετε σε αυτήν την κατηγορία, είστε προσωπικά υπεύθυνος για την καταβολή των ασφαλιστικών σας εισφορών στον e-ΕΦΚΑ.
ΠΡΟΣΟΧΗ
Ορισμένοι αυτοαπασχολούμενοι στον πολιτισμό εξομοιώνονται από τον νόμο με μισθωτούς.
Ορισμένοι αυτοαπασχολούμενοι στον πολιτισμό εξομοιώνονται από τον νόμο με μισθωτούς ως προς ορισμένα εργασιακά και ασφαλιστικά τους δικαιώματα (ιδίως όσον αφορά τους κλάδους υγειονομικής περίθαλψης και σύνταξης). Οι εργαζόμενοι αυτοί αντιμετωπίζονται ως μισθωτοί λόγω της ιδιαίτερης σχέσης εξάρτησης στην οποία συχνά βρίσκονται – ιδίως λόγω της οικονομικής τους εξάρτησης από τρίτον που λογίζεται ως εργοδότης. Ο τελευταίος έχει τις υποχρεώσεις του εργοδότη μισθωτών όσον αφορά την υποχρέωση καταβολής εργοδοτικών εισφορών και απόδοσης των εισφορών που αντιστοιχούν στον αυτοαπασχολούμενο αυτής της κατηγορίας. Οι εισφορές καταβάλλονται στον ΕΦΚΑ μισθωτών.
Ειδικά στον χώρο του πολιτισμού, σε αυτήν την κατηγορία υπάγονται, σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Νόμου 1296/1982, οι ακόλουθοι απασχολούμενοι, εφόσον δεν εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας:
- θεατρικοί συγγραφείς
- μουσικοσυνθέτες
- μεταφραστές
- ποιητές
- στιχουργοί
- πεζογράφοι
- κριτικοί
- σκηνοθέτες
- σκηνογράφοι
- χορογράφοι
- ενδυματολόγοι
- καραγκιοζοπαίχτες
- θεατρικοί επιχειρηματίες
- τραγουδιστές
- μουσικοί
- ηθοποιοί και
- γενικά καλλιτέχνες ερμηνευτές.
Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις των μισθωτών ρυθμίζονται στα άρθρα 38, 41 και 97 του Νόμου 4387/2016 και 5 του Νόμου 4997/2022, όπως κάθε φορά ισχύουν.
Προσοχή! Τόσο τα ποσοστά επί των αποδοχών σας όσο και τα ανώτατα και κατώτατα όρια αποδοχών βάσει των οποίων υπολογίζεται η ασφαλιστική σας υποχρέωση μπορεί να αναπροσαρμόζονται με διοικητικές πράξεις. Ειδικότερα, το ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών προσαυξάνεται κατ’ έτος κατά τον δείκτη μεταβολής μισθών σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 4 του Άρθρου 8 του Νόμου 4387/2016, όπως τροποποιήθηκε με το Άρθρο 38 του Νόμου 5167/2024.
Για το 2025, το ανώτατο όριο ασφαλιστέων μηνιαίων αποδοχών διαμορφώνεται στα 7.572,62€ (ΦΕΚ Β΄ 241/29-1-2025), ενώ η ελάχιστη μηνιαία βάση υπολογισμού των εισφορών των μισθωτών με πλήρη απασχόληση καθορίζεται με βάση τον κατώτατο βασικό μισθό άγαμου μισθωτού (880,00 € από 1/4/2025, χωρίς ηλικιακή διάκριση). Για τους εργατοτεχνίτες, το κατώτατο ημερομίσθιο ορίζεται από 1/4/2025 στα τριάντα εννέα ευρώ και τριάντα λεπτά (39,30 €).
Ειδικότερα, οι υποχρεώσεις αφορούν: α) εισφορές κύριας σύνταξης, β) εισφορές επικουρικής σύνταξης, γ) εισφορές υγειονομικής περίθαλψης και δ) κρατήσεις συνεισπραττόμενων κλάδων ή λογαριασμών. Αναλυτικά:
Για την κύρια σύνταξή σας παρακρατείται κάθε μήνα το 20% των συνολικών αποδοχών σας με ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών (από 1.1.2025 έως 31.12.2025) τα 7.572,62€ μηνιαίως. Εξαιρούνται έκτακτες παροχές που μπορεί να λάβετε λόγω γάμου, γεννήσεως τέκνων, θανάτου και βαριάς αναπηρίας. Από το ποσοστό αυτό, το 6,67% βαρύνει εσάς και το 13,33% τον εργοδότη σας. Το ποσό της μηνιαίας εισφοράς σας για την κύρια σύνταξη θα προκύπτει, επομένως, από το σύνολο των μηνιαίων αποδοχών σας, συμπεριλαμβανομένων τυχών πρόσθετων παροχών (π.χ. επίδομα αδείας, μπόνους, κλπ.), μετά την αφαίρεση τυχόν εξαιρούμενων παροχών. Στη συνέχεια θα πρέπει να υπολογίσετε το ποσό που αντιστοιχεί στο 20% των αποδοχών αυτών.
Για την επικουρική σύνταξή σας ο εργοδότης σας καταβάλλει στο ΕΤΕΑΕΠ το 6% των αποδοχών σας (από 1.6.2022), μέχρι του ποσού των 7.572,62€ μηνιαίως, επιμερισμένο κατά 3% σε εσάς και κατά 3% στον εργοδότη σας.
Για την ασφάλιση υγειονομικής περίθαλψής σας στον ΕΟΠΥΥ ο εργοδότης σας καταβάλλει, επιπλέον, το 6,10% του συνόλου των αποδοχών σας. Από αυτό το ποσοστό, το 5,45% αφορά παροχές σε είδος (εκ του οποίου το 1,65% βαρύνει εσάς και το 3,80% τον εργοδότη σας), ενώ το 0,65% αφορά παροχές σε χρήμα (εκ του οποίου 0,40% βαρύνει εσάς και 0,25% βαρύνει τον εργοδότη σας).
Τέλος, στις εισφορές σας υπολογίζονται και ορισμένες κρατήσεις που εισπράττονται από τον e-ΕΦΚΑ για λογαριασμό κλάδων ή λογαριασμών της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α. – πρώην ΟΑΕΔ, κλάδοι ανεργίας, Λογαριασμού Προστασίας Εργαζομένων από την Αφερεγγυότητα του Εργοδότη, Ενιαίου Λογαριασμού για την Εφαρμογή Κοινωνικών Πολιτικών, πρώην Οργανισμού Εργατικής Εστίας). Το συνολικό ποσοστό των αποδοχών σας που αντιστοιχεί σε αυτές τις κρατήσεις είναι 3,06%, με το 1,41% να βαρύνει τον εργοδότη σας και το 1,65% εσάς (Εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 7/2023).
Έτσι, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, το σύνολο των ασφαλιστικών υποχρεώσεών σας για το έτος 2025, διαμορφώνεται σε 35,16% των αποδοχών σας, με το 21,79% να βαρύνει τον εργοδότη σας και το 13,37 εσάς.
Οι αυτοαπασχολούμενοι που εξομοιώνονται με μισθωτούς έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους μισθωτούς όσον αφορά τις εισφορές των κλάδων υγειονομικής περίθαλψης και σύνταξης – κύριας και επικουρικής. Το ποσό των ασφαλιστικών σας εισφορών για τους κλάδους αυτούς θα υπολογίζεται με βάση τον τρόπο υπολογισμού των εισφορών των μισθωτών.
Οι εισφορές σας υπολογίζονται με βάση το σύνολο της αμοιβής σας, χωρίς περιορισμούς βάσει του τεκμαρτού εισοδήματος που αντιστοιχεί στην ανώτατη ασφαλιστική κλάση. Δεν οφείλονται εισφορές για τους συνεισπραττόμενους κλάδους (Δ.ΥΠ.Α. – πρώην ΟΑΕΔ, κλάδοι ανεργίας, Λογαριασμού Προστασίας Εργαζομένων από την Αφερεγγυότητα του Εργοδότη, Ενιαίου Λογαριασμού για την Εφαρμογή Κοινωνικών Πολιτικών, πρώην Οργανισμού Εργατικής Εστίας). Οι εισφορές καταβάλλονται από τον εργοδότη σας, ο οποίος βαρύνεται και σε αυτήν την περίπτωση με τις εργοδοτικές εισφορές που αντιστοιχούν στους κλάδους σύνταξης και υγειονομικής περίθαλψης. Εάν απασχολείστε σε περισσότερους εργοδότες είτε ως αμιγώς αυτοαπασχολούμενος, είτε ως μισθωτός και ως αυτοαπασχολούμενος αυτής της κατηγορίας, ασφαλίζεστε διπλά, για το σύνολο των αμοιβών σας από τον κάθε εργοδότη. Αυτό μπορεί να συμβαίνει για παράδειγμα αν αμείβεστε ως ερμηνευτής σε μία συναυλία και παράλληλα έχετε έσοδα από την διανομή της μαγνητοσκοπημένης ερμηνείας σας. Σε αυτήν την περίπτωση ο εργοδότης σας και για τις δύο δραστηριότητες μπορεί να είναι το ίδιο πρόσωπο.
Εάν ο εργοδότης σας δεν υπάρχει ή δεν μπορεί να προσδιοριστεί, τότε θα είστε ο ίδιος υπεύθυνος για την καταβολή των εισφορών σας. Το ποσό που οφείλετε σε αυτήν την περίπτωση υπολογίζεται με βάση το τεκμαρτό ημερομίσθιο (Τ.Η.) της 12ης ασφαλιστικής κλάσης και με ανώτατο όριο ασφαλιστέων εισοδημάτων το δεκατετραπλάσιο του ημερομισθίου της ανώτατης ασφαλιστικής κλάσης, όπως αυτό ισχύει κάθε φορά (Άρθρα 5 και 6, Νόμος 1296/1982). Τα ποσά αυτά καθορίζονται για το 2025 με βάση την Εγκύκλιο e-ΕΦΚΑ 39/2024.
Εάν ανήκετε σε μία από τις κατηγορίες αυτοαπασχολούμενων που εξομοιώνεται με μισθωτό, ο εργοδότης σας είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που χρησιμοποιεί το έργο ή την ερμηνεία ή γενικά τις υπηρεσίες σας όχι για δική του χρήση (π.χ., δισκογραφικές επιχειρήσεις, θεατρικοί επιχειρηματίες εκδοτικοί οίκοι, ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα, κινηματογραφικοί και τηλεοπτικοί παραγωγοί, επιχειρήσεις οργάνωσης συναυλιών και γενικά δημόσιων θεαμάτων και ακροαμάτων κλπ.).
Το πρόσωπο αυτό, ωστόσο, μπορεί να είναι εργοδότης σας μόνο εάν έχετε προσωπική και ενεργή σχέση μαζί του. Εάν αυτό δεν συμβαίνει, ή αν δεν υπάρχει ή δεν μπορεί να προσδιοριστεί το ποιος είναι ο εργοδότης σας σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, για την καταβολή των εισφορών σας θα ευθύνεστε ο ίδιος προσωπικά.
Οι αυτοαπασχολούμενοι και οι ελεύθεροι επαγγελματίες του πολιτισμού έχουν τις υποχρεώσεις του Άρθρου 39 Νόμος 4387/2016, όπως κάθε φορά ισχύει. Οι επαγγελματίες του πολιτισμού οφείλουν να δηλώσουν στον e-ΕΦΚΑ την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία επιθυμούν να υπαχθούν και να καταβάλλουν οι ίδιοι κάθε μήνα την εισφορά που αντιστοιχεί στην κατηγορία που έχουν επιλέξει. Στο ποσό των εισφορών της κάθε κατηγορίας περιλαμβάνονται συνεισπραττόμενες εισφορές υπέρ του Κλάδου Ανεργίας (ύψους 10€) και υπέρ της Στέγης Υγειονομικών (ύψους 2€).
Προσοχή! Για ορισμένες κατηγορίες επαγγελματιών του πολιτισμού (ιδίως για τους εικαστικούς που είναι μέλη του Επιμελητηρίου των Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας) η ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ είναι προαιρετική. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να επιλέξετε αν θα ασφαλιστείτε ή όχι στον e-ΕΦΚΑ για την συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Με τον Νόμο 4670/2020 προβλέφθηκαν έξι (6) ασφαλιστικές κατηγορίες για τους κλάδους κύριας σύνταξης και υγειονομικής περίθαλψης και τρεις (3) κατηγορίες για τους κλάδους επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ παροχών, για τους ασφαλισμένους με δικαίωμα υπαγωγής σε αυτούς. Η υπαγωγή τουλάχιστον στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία είναι υποχρεωτική για όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που ασφαλίζονται στον e-ΕΦΚΑ μη μισθωτών. Ωστόσο, έχετε το δικαίωμα να επιλέξετε ανώτερη ασφαλιστική κατηγορία, πληρώνοντας τις αντίστοιχες, αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές στις οποίες αντιστοιχούν και αυξημένες παροχές κύριας σύνταξης.
Για τους νέους ελεύθερους επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενους, δηλαδή για τους επαγγελματίες εκείνους που δεν έχουν συμπληρώσει πέντε (5) έτη ασφάλισης υπάρχει, επιπλέον, μία ειδική κατηγορία με χαμηλότερες εισφορές.
Οι εισφορές που αντιστοιχούν σε κάθε κλάδο και κατηγορία μπορεί να αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με το ισχύον κάθε φορά νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του e-ΕΦΚΑ.
Συνήθως, οι ασφαλιστικές σας εισφορές υπολογίζονται στη βάση του συνόλου των πραγματικών (ακαθάριστων) εισοδημάτων σας. Εάν όμως είστε μισθωτός ή αυτοαπασχολούμενος που εξομοιώνεται με μισθωτό και αμείβεστε με κυμαινόμενο ημερομίσθιο ή εργάζεστε περιστασιακά και αμείβεστε με εργόσημο, οι εισφορές σας θα υπολογίζονται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα που αντιστοιχεί στην ασφαλιστική σας κλάση.
Η ασφαλιστική κλάση είναι βαθμίδα με ελάχιστη και μέγιστη τιμή εισοδήματος. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την εγκύκλιο e-ΕΦΚΑ 39/2024, με την οποία καθορίζονται τα όρια των ημερήσιων μισθών και των τεκμαρτών ημερομισθίων των ασφαλιστικών κλάσεων για το 2025, εάν αμείβεστε με ημερομίσθιο που κυμαίνεται μεταξύ 9,14€ και 13,35€ ανήκετε στην 1η ασφαλιστική κλάση, στην οποία αντιστοιχεί τεκμαρτό ημερομίσθιο 12,57€. Οι εισφορές σας θα υπολογιστούν, επομένως, βάσει αυτού του τεκμαρτού ημερομισθίου και σύμφωνα με τον τρόπο που υπολογίζονται οι εισφορές των μισθωτών. Οι ασφαλιστικές κλάσεις είναι 28 συν μία ειδική, η οποία αφορά αποκλειστικά εργαζόμενους με μερική απασχόληση.
Οι κατηγορίες απασχολούμενων στον πολιτισμό που κατατάσσονται σε ασφαλιστικές κλάσεις είναι:
- Ντισκ Τζόκεϊ – 11η κλάση
- Μουσικοί α’ (εργαζόμενοι την νύχτα ή και μικτά, ημέρα και νύχτα) απασχολούμενοι σε εξοχικά κέντρα, εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης, παμπ, πιάνο-μπαρ, νάιτ κλαμπ, αναψυκτήρια, κλπ. – 12η κλάση
- Μουσικοί β’ (εργαζόμενοι μόνο την ημέρα) απασχολούμενοι σε εξοχικά κέντρα, εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης, παμπ, πιάνο-μπαρ, νάιτ κλαμπ, αναψυκτήρια, κλπ. – 11η κλάση
- Αρτίστες άσματος – 19η κλάση
- Αρτίστες χορού – 19η κλάση
- Ταξιθέτες σε κινηματογράφους, θέατρα, βαριετέ – 9η κλάση
- Φωτοκινησιογράφοι εργαζόμενοι για λογαριασμό φωτογραφείων – 9η κλάση
ΠΡΟΣΟΧΗ!
Οι ασφαλιστικές κλάσεις επαναπροσδιορίζονται κάθε χρόνο με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του e-ΕΦΚΑ.
Η παραπάνω κατάταξη ισχύει τόσο για τον υπολογισμό των μηνιαίων εισφορών όσο και όσο και για τον αυτοτελή υπολογισμό των εισφορών για τα Δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα και το Επίδομα αδείας. Η κατάταξη είναι ανεξάρτητη από τη διάρκεια της ημερήσιας απασχόλησης, δηλαδή ισχύει τόσο για τους μισθωτούς με πλήρη όσο και με μερική απασχόληση. Σε αυτήν περιλαμβάνονται και οι χορηγούμενες παροχές σε είδος (τροφή, επίδομα προϋπηρεσίας, επιδόματα γάμου, κ.λπ.).
ΠΡΟΣΟΧΗ!
Η κατάταξη δεν ισχύει για τους ασφαλισμένους που αμείβονται αποκλειστικά με σταθερές αποδοχές όταν αυτές υπερβαίνουν τις τεκμαρτές αποδοχές της κλάσης κατάταξης τους. Σε αυτή την περίπτωση αμείβονται βάσει των σταθερών αποδοχών τους, εφόσον βέβαια είναι ανώτερες από την οικεία Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.
Στο εργόσημο υπάγονται οι περιστασιακά απασχολούμενοι που αναφέρονται ρητά στο Άρθρο 20 του Νόμου 3863/2010 μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι εξής απασχολούμενοι στον πολιτισμό:
- οι κομπάρσοι σε τηλεοπτικές εκπομπές ή παραγωγές κινηματογραφικών ταινιών ή διαφημίσεων που αμείβονται με την ώρα ή την ημέρα, σε τακτά ή μη χρονικά διαστήματα και
- οι περιστασιακά απασχολούμενοι στη μουσική κάλυψη ιδιωτικών εκδηλώσεων και συνεστιάσεων που αμείβονται με την ώρα ή την ημέρα και δεν απασχολούνται ως υπαλληλικό προσωπικό εταιρείας ή ως μέλη εταιρείας.
Εάν είστε μισθωτός ή ανήκετε στην κατηγορία αυτοαπασχολούμενων που εξομοιώνονται με μισθωτό, αλλά παράλληλα ασκείτε και ελεύθερο επάγγελμα ή είστε αυτοαπαχολούμενος, οι εισφορές που καταβάλλετε για την μισθωτή σας απασχόληση αφαιρούνται από την ασφαλιστική κατηγορία που έχετε επιλέξει. Σε κάθε περίπτωση, για όσο διάστημα βρίσκεστε σε παράλληλη ασφάλιση, το σύνολο των εισφορών της κύριας ασφάλισής σας δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των εισφορών της 2ης ασφαλιστικής κατηγορίας. Ειδικότερα:
- Για την Κύρια Ασφάλιση (κλάδοι κύριας σύνταξης και υγειονομικής περίθαλψης), θα πρέπει να καταβάλλετε την διαφορά των αντίστοιχων ποσών που καταβάλλετε ως μισθωτός από τα αντίστοιχα ποσά της 2ης ασφαλιστικής κατηγορίας. Αν όμως έχετε επιλέξει ασφαλιστική κατηγορία ανώτερη της 2ης, τότε θα οφείλετε την διαφορά μόνο για τον κλάδο της κύριας σύνταξης.
- Για την Επικουρική Ασφάλιση και Εφάπαξ Παροχή καταβάλλεται μία εισφορά, στην κατηγορία που έχετε επιλέξει, εφόσον δεν καταβάλλονται αντίστοιχες εισφορές από τη μισθωτή απασχόληση. Εάν καταβάλλετε εισφορές για τους κλάδους αυτούς στο πλαίσιο της μισθωτής σας ασφάλισης, δεν οφείλετε να καταβάλλετε και στο πλαίσιο της μη μισθωτής.
- Εάν είστε νέος ελεύθερος επαγγελματίας ή αυτοαπασχολούμενος, οι εισφορές που καταβάλλονται από τη μισθωτή απασχόληση αφαιρούνται από τις εισφορές της 1ης ασφαλιστικής κατηγορίας.
- Συνεισπραττόμενες εισφορές καταβάλλονται μόνο εφόσον δεν καταβάλλονται αντίστοιχες εισφορές από τη μισθωτή απασχόληση.
Εάν για τη μη μισθωτή δραστηριότητά σας εκδίδετε Παραστατικό Παροχής Υπηρεσιών (Π.Π.Υ. – τ. Τίτλος Κτήσης), στις περιπτώσεις που επιτρέπεται από το φορολογικό δίκαιο , θα πρέπει να καταβάλλετε ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του e-Ε.Φ.Κ.Α. για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη (παροχές σε είδος και σε χρήμα). Η εισφορά υπολογίζεται επί της καθαρής αξίας του παραστατικού και διαμορφώνεται σε 13,33% υπέρ κύριας ασφάλισης και σε 6,95% υπέρ υγειονομικής περίθαλψης, εκ της οποίας 6,45% για παροχές σε είδος και 0,50% για παροχές σε χρήμα. Σε κάθε περίπτωση, το ποσό που οφείλετε δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας ανά Π.Π.Υ. (Άρθρο 55 Νόμου 4509/2017).
Οι παραπάνω εισφορές βαρύνουν αποκλειστικά εσάς και δεν διερευνάται αν υπάρχει φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως εργοδότης σας. Είστε υπόχρεος παρακράτησης και απόδοσης των εισφορών σας ως εκδότης του παραστατικού.
Προσοχή! Δεν παρακρατούνται εισφορές για Π.Π.Υ. που εκδίδονται για έσοδα από πνευματικά ή συγγενικά δικαιώματα επί έργων.
Ως δημιουργός, αποκτάτε δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί του έργου σας. Τα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνουν το δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα προστασίας του προσωπικού τους δεσμού με αυτό (ηθικό δικαίωμα). Επίσης, ως ερμηνευτής (π.χ., ηθοποιός, τραγουδιστής), ή ως παραγωγός/εκδότης, μπορεί να είστε δικαιούχος συγγενικών δικαιωμάτων. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα πνευματικά σας δικαιώματα, δείτε τον Νόμο 2121/1993, όπως τροποποιήθηκε με τον Νόμο 4212/2013, καθώς και την ενότητα Πνευματικά Δικαιώματα.
Εάν έχετε παραχωρήσει τα δικαιώματά σας σε Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης (κατά τα Άρθρα 54 επ. του Νόμου 2121/1993), αυτός συμβάλλεται αντί για εσάς με το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προβάλλει τα έργα σας (π.χ., ραδιοτηλεοπτικό σταθμό) και έχει μεταξύ άλλων την αρμοδιότητα να καθορίζει, να εισπράττει για λογαριασμό σας και να διανέμει στα μέλη του τα ποσά που προκύπτουν από την ποσοστιαία αμοιβή σας για πνευματικά ή συγγενικά δικαιώματα.
Εάν το αντικείμενο της σύμβασής σας είναι η δημιουργία του έργου, παραμένετε καταρχήν δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σας, ενώ στον εργοδότη/αντισυμβαλλόμενό σας μεταβιβάζονται εκείνες μόνο οι εξουσίες που είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση του σκοπού της σύμβασης (με εξαίρεση τα έργα που δημιουργήθηκαν σε εκτέλεση σύμβασης με το Δημόσιο ή με ΝΠΔΔ, οπότε και μεταβιβάζεται ολόκληρο το περιουσιακό δικαίωμα). Σε αυτήν την περίπτωση, η συνολική αμοιβή σας θα πρέπει να περιλαμβάνει και την αμοιβή που αντιστοιχεί στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που μεταβιβάζετε, η οποία θα συνυπολογίζεται στο συνολικό ασφαλιστέο εισόδημά σας, στη βάση του οποίου θα υπολογιστούν οι εισφορές σας.
ΠΡΟΣΟΧΗ!
Τα παραπάνω ισχύουν αν αμείβεστε με μισθό ή βάσει Δελτίου Παροχής Υπηρεσιών (τιμολόγιο, απόδειξη). Αν αμείβεστε με Παραστατικό Παροχής Υπηρεσιών δεν οφείλετε ασφαλιστικές εισφορές για πνευματικά ή συγγενικά δικαιώματα (Άρθρο 55 του Νόμου 4509/2017).